Bijeenkomst gemeenteraad Leeuwarden: Het donker belicht

26 oktober 2009

Verlichting en sociale veiligheid zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Het Politiekeurmerk Veilig Wonen geeft verlichting al jarenlang een prominente rol in het beveiligingsconcept. Het gaat dan om onderwerpen als gelijkmatige verlichting, zicht op de voor- of achterdeur, daderherkenning en veiligheidsbeleving.

Discussies over besparing van energie en dus het matigen van verlichting zijn actueel, evenals het toenemende geweld op straat en woningovervallen. In de presentatie op 26 oktober 2009 voor de gemeenteraad van Leeuwarden heeft het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) enkele punten verder toegelicht, waarbij zoals de presentatietitel al aangeeft niet de techniek, maar de prestatie centraal staat.

Na de ontvangst in de Raadzaal van het stadhuis te Leeuwarden was het woord aan wethouder Milieu I. Dirks waarbij zij aangaf bewust verschillende organisaties zoals Senternovem en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) uitgenodigd te hebben om het thema verlichting aan de raadsleden en deskundigen toe te lichten.

In de presentatie die volgde van de heer Theo MacKaay, landelijke specialist van het instituut Senternovem stonden de mogelijkheden voor energiebesparende openbare verlichting centraal.

Doelstellingen die in 2007 afgesproken waren, zien er als volgt uit:

  • 2011: 15% besparing op de openbare verlichting
  • 2013: 20% besparing op de openbare verlichting
  • 2020: 30% besparing op de openbare verlichting

Om inzichtelijk te krijgen om welke mate van besparing het gaat, zijn er energielabels ontwikkeld van A t/m G waarbij A het hoogste haalbare is. Op dit moment is het behalen van energielabel A nog onmogelijk, maar de lat is bewust hoog gelegd voor de toekomst.

Ook de voordelen en nadelen van LED verlichting kwamen ter sprake. In het kort:

  • LED straalt heel gericht licht uit. Wanneer dat voldoende is, zal LED energiebesparend zijn.
  • Wanneer een gelijkmatige verlichting gewenst is, zullen er op dit moment nog meer lantaarnpalen geplaatst moeten worden, waardoor er geen sprake is van energiebesparing.
  • De standaardkleur LED verlichting is energiezuiniger dan wanneer er voor andere kleurvarianten gekozen wordt.
  • Het aan- en uitschakelen van LED verlichting kan snel, zonder lange afkoelingstijden en dit levert energiebesparing op.
  • Led is nog sterk in ontwikkeling.

Vervolgens was het woord aan de CCV adviseur de heer Hans Schelvis die het thema verlichting onder de aandacht bracht in het kader van sociale veiligheid. Verlichting is nog steeds een van de meest effectieve en goedkope middelen om criminaliteit tegen te gaan of te reduceren. Verlichting heeft binnen het Politiekeurmerk Veilig Wonen  een belangrijke plaats. Het PKVW zit aan de onderkant van de normen die gehanteerd worden binnen de NSVV tabellen. Ook wordt verlichting bij gemeenten ingezet in de zogenaamde hot spots.

Links

De boodschap van het CCV is om als gemeente goed te kijken op welke locaties in de gemeente verlichting samen gaat met sociaal toezicht vanuit woningen of andere gebouwen en waar niet. Het CCV komt nog voldoende situaties tegen van verlichte pleinen, parken of verkeersroutes waar geen sociaal toezicht is en waar verlichting dus mogelijk een situatie van schijnveiligheid creëert.

De derde presentatie werd verzorgd door Hilde van der Iest, senior adviseur wijkzaken van de gemeente Leeuwarden. Gemeente Leeuwarden werkt aan een nieuw verlichtingsplan. Het gaat om 19.000 verlichtingspalen met een aanschafwaarde van 1.000,- per paal en ongeveer 35,- beheerskosten per jaar per paal. Het gaat dus om grote investeringen die moeten leiden tot een reductie van 2% energieverbruik + Co2 uitstoot per jaar.

Op dit moment worden er diverse pilots met LED uitgevoerd in de gemeente die niet alleen door de experts in de gaten gehouden worden, maar waarbij de omwonenden ook gevraagd worden hoe zij deze verlichting ervaren.

Na deze inleidingen konden alle aanwezigen in een speciaal ingehuurde bus door Leeuwarden rijden om zelf het thema van deze avond inclusief een aantal pilotgebieden te ervaren.

Na deze schouw, hebben de deelnemers het volgende gezien:

  • De gemeente Leeuwarden heeft veel verschillende soorten verlichtingsarmaturen en verlichtingsniveaus waardoor het op dit moment moeilijk is om het beleid van de gemeente met betrekking tot openbare verlichting te zien.
  • Door het zien van de pilot met de LED verlichting is op te merken dat de ontwikkelingen snel gaan. Pilots met LED waren een jaar geleden nog veel beperkter in de mogelijkheden.
  • In Leeuwarden kom je diverse locaties met verlichting tegen waarvan het Politiekeurmerk Veilig Wonen zou adviseren om de verlichting uit te doen.
  • De deelnemers zagen wijkgedeelten waarin de straten erg donker waren en waar met name voetgangers op het voetpad nauwelijks te zien waren. Dit betekent ook dat het niet snel zal opvallen wanneer er op het voetpad iets gebeurt.

Tot slot van de avond is de Raad met de volgende vragen uiteen gegaan:

  • Voordat er verlichtingspalen geplaatst worden, is het belangrijk om de visie en het beleid voor de toekomst duidelijk te hebben. Is de visie voldoende helder?
  • Wil de gemeente voldoen aan de richtlijnen of laten we deze los?: kiezen we voor minder licht?
  • willen we de beproefde energiebesparende maatregelen (statisch dimmen, verbeterde spaarlampen, lange levensduur lampen) toepassen of gaan we voor de meer experimentele mogelijkheden (Led verlichting)?

Het CCV biedt graag ondersteuning aan gemeenten die met dezelfde vraagstukken bezig zijn door presentaties te verzorgen over verlichting en (sociale) veiligheid. Hiervoor kunt u contact opnemen met de helpdesk van het CCV via pkvw@hetccv.nl of telefoonnummer (030) 751 67 00. Verder verwijzen wij u ook graag naar het dossier sociaal veilig verlichten via www.hetccv.nl/sociaalveiligverlichten.

Politiekeurmerk CCV